Waarom wordt salderen afgeschaft: redenen uitgelegd

Salderen wordt afgeschaft omdat de Eerste Kamer op 17 december 2024 de Wet beëindiging salderingsregeling aannam: per 1 januari 2027 stopt de regeling volledig, gedreven door structurele netcongestie, een ongelijke verdeling van het voordeel en een gewijzigde politieke coalitie die geen werkbaar amendement voor geleidelijke afbouw wist te vormen.

Waarom wordt salderen afgeschaft: het korte antwoord

De salderingsregeling bestaat al sinds de jaren negentig en was destijds bedoeld als tijdelijke stimulans voor pioniers met zonnepanelen. Dat doel is bereikt: Nederland telt inmiddels meer dan 4 miljoen zonnepaneelinstallaties. De regeling is daarmee verworden van een stimuleringsinstrument tot een structurele verrekenmethode die het elektriciteitsnet onder druk zet en tegelijk niet iedereen gelijk bedeelt. Dat zijn de twee pijlers waarop de afschaffing rust.

Twee misverstanden circuleren hardnekkig online. Ten eerste: de regeling wordt niet geleidelijk afgebouwd met percentages als 64% in 2025 of 49% in 2026. Dat schema stamde uit een eerder wetsvoorstel dat nooit is aangenomen. Ten tweede eindigt de regeling niet in 2031. De Eerste Kamer heeft één harde datum vastgelegd: 31 december 2026 is de laatste dag waarop u volledig saldeert. Vanaf 1 januari 2027 ontvangt u alleen nog een (veel lagere) terugleververgoeding van uw energieleverancier. Websites die vandaag nog percentages of “afbouw tot 2031” vermelden, werken met verouderde informatie. Zie voor de precieze werking van de overgang ons artikel over wat er verandert op 1 januari 2027.

Waarom wordt salderen afgeschaft vanwege het elektriciteitsnet?

Netbeheer Nederland rapporteerde in 2023 dat meer dan 40% van de middenspanningsstations in bepaalde regio’s tijdens piekuren structureel overbelast raakten door teruglevering van zonnestroom. Noord-Brabant, Gelderland en Zeeland scoorden het zwaarst. Juist daar combineren veel vrijstaande woningen met grote dakoppervlakken en een relatief oud netwerk. In Zeeland rapporteerde netbeheerder Enduris (nu onderdeel van Stedin) dat bepaalde wijkstations in de zomer tijdens middaguren structureel boven 100% belastinggraad kwamen.

Netbeheerders Liander en Enexis noemden in hun position papers en jaarverslagen dat het opvangen van terugleverende zonnepanelen hen naar eigen schatting €1–2 miljard extra netinvesteringen kost in de periode 2024–2030, bovenop de toch al ingeplande uitbreidingen voor warmtepompen en laadpalen. Enexis wees op piekbelastingen van honderden megawatt op warme zomermiddagen. Die bedragen zijn plausibel qua richting, al geldt daarbij een kanttekening: het net moest sowieso verzwaard worden voor de energietransitie. De causaliteit is genuanceerd. Het kabinet gebruikte ook de publiek beschikbare congestiekaarten van Netbeheer Nederland als onderbouwing in de parlementaire behandeling.

Het structurele prijsprobleem van saldering is dat het eigenverbruik financieel niet aantrekkelijker maakt dan terugleveren. Wie ’s middags stroom teruglevert en ’s avonds stroom afneemt, betaalt per saldo dezelfde prijs voor beide kilowatturen. Dat ontmoedigt het verschuiven van verbruik naar het moment van opwek, waardoor het net precies op de drukste momenten van de dag maximaal belast wordt. Voor een uitgebreide uitleg over hoe terugleveren per uur na 2027 werkt, leest u ons aparte artikel.

Waarom wordt salderen afgeschaft als oneerlijk voor wie geen panelen heeft?

CBS-data uit 2022–2023 bevestigt dat zonnepaneelbezitters oververtegenwoordigd zijn in de hogere inkomenskwintielen: ruwweg 60–70% van de installaties staat bij huishoudens in de bovenste twee inkomenscategorieën. Dat is deels logisch: een koopwoning, eigen kapitaal of leenruimte zijn voorwaarden die niet iedereen heeft. Huurders, appartementsbewoners en lage inkomens betaalden via hun energierekening feitelijk mee aan de voordelen van een regeling waar ze zelf geen toegang toe hadden.

Dit argument klopt op populatieniveau, al maskeert het individuele gevallen. In provincies als Friesland en Groningen, waar energiearmoede hoger ligt, zijn er ook lage- en middeninkomens die via collectieven of leningen panelen hebben aangeschaft en nu onevenredig hard worden getroffen door de afschaffing. Een overgangsregeling voor recente investeerders had hier veel onzekerheid kunnen wegnemen, maar zover is de wetgever niet gegaan.

Hoe verliep de stemming in de Eerste Kamer op 17 december 2024?

Partijen als GroenLinks-PvdA, SP en de Partij voor de Dieren waren aanvankelijk kritisch of ronduit tegen, met name vanwege zorgen over de terugverdientijd voor middeninkomens en huishoudens die kort daarvoor hadden geïnvesteerd. Wat de meerderheid uiteindelijk bijeenbracht, was een combinatie van toezeggingen: terugleververgoedingen zouden marktconform gereguleerd worden via ACM-toezicht, en het principe dat het net eerlijker is tegenover huishoudens zonder eigen dak.

BBB stemde vóór en droeg bij aan de meerderheid, een logische positie gezien hun nadruk op netcapaciteit als probleem voor het platteland en de agrarische sector. Er zijn wel moties ingediend die vroegen om een zachter overgangspad of een evaluatiemoment vóór 2027, maar geen daarvan haalde een Kamermeerderheid. Een motie om de einddatum te verschuiven naar 2028, of een geleidelijk schema te introduceren, strandde bij de stemming. De harde datum 1 januari 2027 is daarmee politiek definitief.

Cruciaal is ook dat er geen werkbaar amendement voor een geleidelijke afbouw de eindstreep haalde. Het schema met percentages als 64%, 49% en 37% dat u op veel websites nog tegenkomt, stamde uit een eerder wetsvoorstel dat jaren in behandeling was maar nooit is aangenomen. Die versie van de wet bestaat niet meer.

Wat betekent de afschaffing financieel voor uw huishouden?

Na 2027 betalen energieleveranciers een terugleververgoeding die structureel lager ligt dan de consumentenprijs. Op basis van gepubliceerde tarieven begin 2026 liggen die vergoedingen bij de grote leveranciers rond de 5–9 eurocent per kWh, terwijl de consumentenprijs inclusief energiebelasting rond de 28–34 eurocent per kWh bedraagt. Het verschil is daarmee ruwweg 20–25 eurocent per kWh. Tarieven wisselen per contract en kwartaal; raadpleeg altijd de actuele tariefkaart van uw leverancier en de vergelijker op ConsuWijzer van de ACM.

De ACM heeft aangegeven dat terugleververgoedingen na 2027 marktconform moeten zijn en dat zij toezicht houdt op oneerlijke tariefpraktijken. Er is echter geen wettelijke minimumvloer ingebouwd in de Wet beëindiging salderingsregeling. Leveranciers zijn vrij om lage vergoedingen te hanteren, zolang die transparant en niet discriminatoir zijn. Actief vergelijken loont: het verschil tussen een lage en een eerlijke terugleververgoeding kan jaarlijks €100–€200 bedragen. Ons artikel over terugleverkosten per leverancier in 2027 zet de actuele tarieven naast elkaar.

Welk type huishouden verliest het meest?

Het hardst worden huishoudens getroffen met een groot dakoppervlak, laag dagelijks verbruik en veel teruglevering. Denk aan een gepensioneerd echtpaar in een vrijstaande woning in Gelderland of Zeeland met 18 tot 20 panelen, dat overdag nauwelijks thuis is en 3.000–4.000 kWh per jaar teruglevert. Bij een verschil van 20–25 eurocent per kWh loopt het jaarlijkse nadeel op tot €600–€1.000. Een appartement met zes panelen dat 900 kWh teruglevert, verliest naar vergelijking €180–€225 per jaar.

Wat leert de Vlaamse ervaring Nederlandse huishoudens?

België, en met name Vlaanderen, is het meest vergelijkbare geval: vergelijkbare woningdichtheid, een hoge penetratie van zonnepanelen en een netsalderingssysteem dat voor nieuwkomers al eerder werd afgebouwd. De Vlaamse ervaring levert twee concrete lessen op.

Huishoudens die tijdig een thuisbatterij combineerden met een slim thuisbeheersysteem, zagen hun eigenverbruik stijgen van 30–35% naar 60–75%. Wie dat niet deed en alleen het verbruiksgedrag aanpaste door de vaatwasser en wasmachine overdag te draaien, haalde zonder batterij een eigenverbruik van 35–45%. Voor de Nederlandse markt betekent dit dat een thuisbatterij van 5–10 kWh (marktprijzen begin 2026: €6.000–€9.000 inclusief installatie) pas echt rendeert als u tegelijk uw verbruikspatroon verschuift naar de zonnige uren. Meer over de optimale aanpak leest u in ons artikel over de optimale strategie voor een thuisbatterij na 2027.

Slimme apparaten spelen daarin een ondersteunende rol. Een slimme wasmachine of vaatwasser die automatisch start op het moment dat uw panelen maximaal produceren, verhoogt het eigenverbruik zonder dat u er dagelijks aan hoeft te denken. Ons artikel over slimme apparaten combineren met zonnepanelen na de salderingsafschaffing geeft praktische stuuradviezen.

Welke alternatieven voor saldering zijn er na 1 januari 2027?

De meest effectieve aanpak na 2027 is eigenverbruik maximaliseren. Dat kan via drie routes: gedragsaanpassing (verbruik verschuiven naar de middag), een thuisbatterij, of een dynamisch energiecontract waarmee u uw teruglevertijdstip optimaliseert op de actuele marktprijs. Die drie strategieën sluiten elkaar niet uit; de combinatie is het sterkst. Zie voor een volledig overzicht ons artikel over alternatieven voor de salderingsregeling na 2027.

Voor huishoudens zonder geschikte thuisbatterijbudget biedt de exportlimiet op de omvormer een gratis maatregel: door de teruglevering te beperken, vermindert u de netbelasting en kunt u soms terugleverkosten vermijden. Hoe u dat instelt, legt ons artikel over het instellen van de exportlimiet op uw omvormer stap voor stap uit.

Onze analyse: wat betekent dit voor u als panelenbezitter in 2026?

Onze analyse: combineer de CBS-inkomensverdeling met de netcongestiecijfers, dan ziet u dat de afschaffingsargumenten op systeemniveau kloppen, maar dat de wet individuele hardheidsgevallen creëert. Een recent gepensioneerd huishouden dat in 2024 €12.000 investeerde in 20 panelen op basis van de verwachte salderingsopbrengst tot 2031, verliest nu €700–€1.000 per jaar aan verwacht voordeel. Zonder overgangscompensatie is de terugverdientijd van die installatie met drie tot vijf jaar opgelopen. Voor dit type huishouden is een thuisbatterij van 8–15 kWh de meest rendabele correctie: bij 3.000–4.000 kWh jaarlijkse teruglevering en een eigenverbruikstoename van 35% naar 65% bedraagt de besparing €440–€660 extra per jaar, wat een batterij op 7–10 jaar terugverdient. Voor kleine installaties van zes panelen is een thuisbatterij financieel doorgaans niet zinvol: het nadeel (€180–€225/jaar) is te klein om de batterijkosten te rechtvaardigen.

Samengevat: de salderingsregeling wordt afgeschaft vanwege structurele netcongestie, een ongelijke inkomensverdeling van het voordeel en een politieke meerderheid die op 17 december 2024 de harde einddatum van 1 januari 2027 vastlegde zonder geleidelijke afbouw.

Conclusie en aanbeveling

De afschaffing van de salderingsregeling per 1 januari 2027 is politiek definitief. De technische reden (netcongestie) en de sociale reden (ongelijke verdeling) zijn allebei houdbaar als systeemargument, al laat de wetgever individuele investeerders die recentelijk panelen plaatsten zonder compensatie achter. Wat u nu kunt doen: breng eerst in kaart hoeveel kWh u jaarlijks teruglevert via uw slimme meter. Levert u meer dan 1.500 kWh terug, dan loont het om serieus naar een thuisbatterij of gedragsaanpassing te kijken. Levert u minder terug, dan is actief vergelijken van teruglevertarieven de snelste stap.

• Lees meer over uw netto verlies na 2027 berekenen.
• Bekijk de terugverdientijd van een thuisbatterij na de salderingsafschaffing.
• Vergelijk salderingstarieven van energieleveranciers om het beste teruglevertarief te vinden.

Veelgestelde vragen over waarom salderen wordt afgeschaft

Waarom wordt de salderingsregeling afgeschaft per 2027 en niet geleidelijk?

De Eerste Kamer heeft op 17 december 2024 de Wet beëindiging salderingsregeling aangenomen met een harde einddatum van 1 januari 2027; geen enkel amendement voor een geleidelijk schema haalde een meerderheid. Het schema met jaarlijkse percentages (64%, 49%, 37%) stamde uit een eerder wetsvoorstel dat nooit is aangenomen en is niet meer van kracht.

Wat is de technische reden voor de afschaffing van salderen?

Netbeheer Nederland rapporteerde in 2023 dat meer dan 40% van de middenspanningsstations in sommige regio’s tijdens piekuren structureel overbelast raakten door teruglevering van zonnestroom. Saldering ontmoedigt eigenverbruik op het moment van opwek en vergroot daarmee de belasting van het net op de drukste momenten van de dag.

Welke politieke partijen stemden voor de afschaffing van de salderingsregeling?

BBB en VVD waren consistent vóór; zij droegen bij aan de uiteindelijke meerderheid in de Eerste Kamer op 17 december 2024. GroenLinks-PvdA, SP en de Partij voor de Dieren waren aanvankelijk kritisch, maar een combinatie van toezeggingen over ACM-toezicht en eerlijkheidsargumenten bracht de benodigde meerderheid bijeen.

Hoeveel geld verlies ik per jaar als de saldering stopt?

Dat hangt af van hoeveel u teruglevert: bij 1.200–1.500 kWh jaarlijkse teruglevering en een prijsverschil van 20–25 eurocent per kWh loopt het nadeel op tot €240–€375 per jaar. Wie 3.000–4.000 kWh teruglevert, verliest €600–€1.000 per jaar. Exacte tarieven wisselen per leverancier en contract.

Is er een minimumvergoeding wettelijk vastgelegd voor teruglevertarieven na 2027?

Nee, de Wet beëindiging salderingsregeling bevat geen wettelijke minimumvloer voor de terugleververgoeding. De ACM houdt toezicht op oneerlijke tariefpraktijken en kan ingrijpen bij aanwijzingen van marktfalen, maar leveranciers zijn vrij om lage vergoedingen te hanteren zolang die transparant zijn.

Wat is de beste strategie nu salderen per 2027 stopt?

Maximaliseer uw eigenverbruik door verbruik te verschuiven naar de uren dat uw panelen produceren, overweeg een thuisbatterij van 5–10 kWh als u meer dan 1.500 kWh per jaar teruglevert, en vergelijk actief teruglevertarieven van leveranciers via de ACM ConsuWijzer. Het verschil tussen leveranciers kan jaarlijks €100–€200 bedragen.